Wie was Ruud de Ranitz?

Rudolphine Wilhelmina de RanitzIn maart 1991 werd Rudolphine de Ranitz dood gevonden in haar huis in Woerden. Nu, 25 jaar later, heropent de politie het onderzoek naar de toedracht. Maar wie was Ruud de Ranitz eigenlijk? ACHTER DE FEITEN reconstrueerde haar levensloop.

Het is juli 1944. De Tweede Wereldoorlog loopt al ten einde als Ruud de Ranitz op 6-jarige leeftijd Kamp Vught binnenloopt. Kort daarvoor is ze opgepakt door de Duitsers. Vader Jacob is ambtenaar bij het Openbaar Ministerie, maar vertikte het om met de bezetter mee te werken. Hij sprong over de sloot achter het huis, liep het veld in en dook onder. Vrouw en kinderen worden als represaille vastgezet. Ruud ‘viert’ haar zevende verjaardag als gijzelaar in het kamp.

                                                                        Kamp Vught

Kamp Vught - optie II

Brief – Kamp Vught

‘Volgend jaar vier ik mijn verjaardag in vrijheid’, schrijft Jacob vanaf zijn onderduikadres. Dat optimisme is niet ongegrond. In het oosten staan de Russen al voor de poorten van Warschau, en in het zuiden gloort de bevrijding van Parijs. Het maakt de Duitsers zenuwachtig en prikkelbaar. In kamp Vught worden honderden verzetslieden in die laatste maanden doodgeschoten op de fusilladeplaats vlak buiten het kamp. De gevangenen en gijzelaars schrikken regelmatig wakker van de salvo’s. Uit het aantal genadeschoten maken ze op hoeveel jongens die dagen sterven.

Het is haar vroege jeugd die Ruud heeft gevormd, denkt Saar de Ranitz, Ruuds jongere zus. We drinken Milchkaffee op het balkon van café Kranzler, een begrip in haar woonplaats Berlijn. Onder de oude neonletters raast het verkeer over de Kurfürstendamm.

Alleen de relatie met haar vader drukte een grotere stempel op Ruuds verdere leven dan die maanden achter het prikkeldraad van Kamp Vught, denkt Saar. Jonkheer Jacob de Ranitz maakt eind jaren vijftig carrière als kinderrechter in Assen. Hij neemt in die tijd ‘een grote plaats in op het erf der kinderbescherming’, schrijft de plaatselijke krant. Maar thuis is hij een strenge vader. Zijn orthodoxe geloofsopvattingen spelen daarbij een grote rol.

,,We hebben allemaal een sobere en strenge opvoeding gehad, een pak slaag was niet uitzonderlijk”, zegt Saar. ,,Ruud ging als enige de discussie aan. Met haar intelligentie en vindingrijkheid was ze vader vaak de baas. Maar uiteindelijk had hij het laatste woord. Ik kan me herinneren dat ik – omdat ik een ruit kapot had gegooid met een sneeuwbal – als straf een maand lang geen beleg op m’n boterham mocht. Mijn broers en zussen hebben toen uit solidariteit beleg voor me gespaard en dit in de kinderkast verstopt.”

Sovjets treiteren
In de woning van zus Anne* in een provinciestadje bij Utrecht kijkt een getekend portret van de jonge Ruud ons aan vanaf de muur. Een dikke rossige vlecht hangt over haar linkerschouder. ,,Mijn ouders vonden het normaal dat je terugvecht als je onrecht ziet. Ook als je daarmee jezelf of je gezin in gevaar brengt: zoals mijn vader deed toen hij de Duitsers tegenwerkte”, zegt ze. ,,Dat kan wel eens kenmerkend zijn voor onze hele familie. Ruud was het oudste kind en kreeg die mores met de paplepel ingegoten.”

portret - Tekening Ruud - jonge jaren - prive archief

Tekening Ruud de Ranitz

Lange tijd is Ruud een verzetsvrouw zonder oorlog. In haar borst sluimert het verlangen om iets groots en rechtvaardigs te doen. Jaren later dient zich pas een gelegenheid aan. Ze reist naar de Sovjet-Unie en smokkelt koffers vol Bijbels en andere verboden literatuur de grens over. Een cadeautje voor de onderdrukte Russische bevolking. ,,Niet dat Ruud gelovig was, ze was alleen verschrikkelijk anti-autoritair. Haar enige doel was de Sovjets te treiteren”, zegt Anne decennia later.

Een badkuip vol drank
Ruuds vechtersmentaliteit heeft een keerzijde. Overtuigd van haar eigen gelijk lopen kleine meningsverschillen eenvoudig uit de hand. En het lukt niemand om door te dringen tot haar persoonlijke levenssfeer. Vrienden heeft ze amper. Zelfs haar eigen familie noemt haar een ontoegankelijk en bijzonder persoon. ,,Ze kon zo verschrikkelijk fel zijn”, verzucht Anne.

Haar werk in de advocatuur begint er onder te lijden. Oud-collega Wim Snoek van het Amsterdamse kantoor Wieringa Advocaten prijst haar aanvankelijk vanwege haar intelligentie en humor. Maar Ruud, die met name echtscheidingen en incasso’s afhandelt, had een geïsoleerde positie op kantoor. Ook ,,legt ze moeilijke zaken onder in de la.”

Ruuds reputatie loopt een flinke deuk op als collega’s ontdekken dat ze een stevige drinker is. Boze tongen beweren zelfs dat de badkuip in haar appartement vol ligt met lege drankflessen. Dat zou haar onverzorgde uiterlijk verklaren. Uiteindelijk wordt haar positie onhoudbaar.

Een jonkvrouw geeft cachet
Ook op haar laatste betaalde werkplek, als juriste bij onderwijskoepel ABB in Woerden, wordt Ruud ontslagen. In eerste instantie is directeur Jan Willem Hollanders wel te spreken over de freule. ,,Ze stond sterk in haar schoenen. En een jonkvrouw geeft natuurlijk cachet aan je organisatie. Als we wilden scoren bij een klant gebruikten we haar titel wel eens.”

Na verloop van tijd begint hij zich echter zorgen te maken over de moeizame relatie tussen Ruud en andere medewerkers. ,,Voor haar baan moest ze communicatief en sociaal vaardig zijn. Dat kwam onvoldoende uit de verf. Ze had een vrij cynische kijk op de wereld. Zo zei ze regelmatig dat onze organisatie geen bestaansrecht meer had. Ze ging er niet echt voor.”

Midden jaren 80 ontslaat Hollanders de jonkvrouw. ,,Op een gegeven moment zei ik tegen haar: ‘ik denk dat je er beter aan doet om op te stappen.’ Ze maakte geen stampij, maar gedroeg zich zoals een juriste betaamt. Ze keek waar ze recht op had.”

Voor het eerst laat Ruud iets van emotie zien. ,,Ze gaf aan dat ze bang was voor de eenzaamheid. Ze woonde nog niet lang in Woerden. Zonder het werk zou ze de sociale contacten missen. Daarom bracht ik haar in contact met mensen van Wijk Contact Molenvliet,” vertelt Hollanders. Ze zou er uiteindelijk voorzitter worden.

*De naam Anne is om privacyredenen gefingeerd.

De afgelopen anderhalf jaar onderzochten Sybren Eppinga en Merijn van Nuland van ACHTER DE FEITEN de onopgeloste moord op jonkvrouw Ruud de Ranitz. Op 4 juni 2016 publiceerden zij de reconstructie in het Algemeen Dagblad. Deze profielschets van Ruud de Ranitz is een aanvulling op dat artikel.

Naschrift - foto graf De Ranitz

Grafsteen in Norg

Categorieën:Uncategorized

1 reply

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s